Yerli üretime karşı çıkanlar ’şeftali’ üretin demişlerdi - Eskişehir Haberler

Yerli üretime karşı çıkanlar ’şeftali’ üretin demişlerdi

Anasayfa / Yaşam
Yerli üretime karşı çıkanlar ’şeftali’ üretin demişlerdi

Yerli otomobil dün tanıtıldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın törende yaptığı konuşmada hatırlattığı Gümüş Motor, merhum Başbakan Necmettin Erbakan'ın bundan 65 yıl önce attığı adımları yeniden gündeme getirdi. O dönemde yerli üretimin karşısında olanlar, "Bırakın otomobili, şeftali yetiştirin" demişti. Türk sanayisinde çığır açmasına rağmen ithalatçıların savaşıyla son bulan hazin bir hikayeyi yazdık...

Türkiye, 60 yıl aradan sonra hayaline yeniden kavuştu. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, "Devrim arabalarının önünü kestiniz, devrin arabalarını yaptık" sözleriyle işaret ettiği Devrim otomobilinin üretiminin üzerinden yaklaşık 60 yıl geçmişken, TOGG tarafından geliştirilen yerli otomobil tanıtıldı. 

Dikkat çeken tasarımı ve özellikleriyle oldukça beğeni kazanan yerli otomobil, sadece Türkiye'nin değil, uluslararası kamuoyunun da gündeminde. 

Yerli otomobille birlikte, tartışılan bir nokta daha var: Türkiye otomobil üretiminde neden bu kadar geç kaldı? Yerli otomobille alay ederek ve 'yerli olmadığını iddia ederek' birtakım eleştiriler yapılırken; buna karşılık olarak, "Devrim arabalarının önü kesilmeseydi, şu an Türkiye'de sanayi çok daha ileride olurdu" görüşü hakim.  

Gündemdeki soruların yanıtı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da dünkü konuşmasında işaret ettiği bir ismin, bundan yaklaşık 60 sene önce attığı adımlarda gizli. O isim, merhum Başbakan Necmettin Erbakan. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan dünkü toplantıda yaptığı konuşmada, "Gümüş Motor teşebbüsünden 65 yıl sonra hala motorumuzu kendimiz üretemiyor olmanın sancılarını çekiyoruz. Bu vesileyle ülkemizin ilk motor fabrikası teşebbüsünü başlatan, sanayileşme fikrinin yılmaz savunucusu Necmettin Erbakan hocamızı da rahmetle, minnetle yad ediyorum" demişti. Erdoğan'ın işaret ettiği Gümüş Motor teşebbüsünü hatırlayalım... 

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla Gebze'de gerçekleştirilecek

1950'li yıllardı... Henüz genç bir devlet olan Türkiye, ekonomik sıkıntılarının yanında, üretim yapamamanın verdiği zorlukları da çekiyordu. Türkiye'nin yerli motorunu üretmesi gerektiğini çok iyi bilen genç mühendis Necmettin Erbakan, devrim niteliğinde bir hareketin başlatılmasında öncü oldu. 

Almanya'da elde ettiği üstün başarılarla dikkati çeken, ancak çalışmalarına devam etmek için Türkiye'ye dönen Necmettin Erbakan, Çivizade Ümmügülsüm Mescidi’nin müştemilatında beraber oturduğu gençlerle, Gümüş Motor'un fikir temellerini atar.

İLK SERMAYE 1000 LİRALIK BANKNOT 

1956 yılında, Mehmed Zahid Efendi, sanayileşme ve kalkınma üzerine yaptığı konuşmadan sonra cebinden çıkardığı 1000 lira ile şirketin ilk hissesini alır. Orada bulunanları da ortak olmaya davet eder. Bu banknot, senelerce şirketin kasasında muhafaza edilir. Kotku ve onun gibi diğer hocaların gayretiyle şirketin ortakları 300'e yaklaşır. 

1956'da, henüz 30 yaşında olan Necmettin Erbakan, Almanya'da kazandığı tecrübelerle Gümüş Motor A.Ş.'ye öncülük eder. 

Mehmed Zahit Kotku ile Necmettin Erbakan.

Mehmed Zahit Kotku ile Necmettin Erbakan.

DEVALÜASYON DARBESİ

Fabrikanın kurulması gündemdedir, ancak ülke ekonomisindeki kriz, Gümüş Motor'u da etkiler. Dönemin Başbakanı Adnan Menderes, 1 milyon 300 bin liranın dövize çevrilmesi için yardımcı olur. 1958'e gelindiğinde ise, Türkiye'de büyük bir devalüasyon olur. 6-7 milyon lira olması beklenen fabrika maliyeti, 20-25 milyon liraya kadar yükselir. Bu devalüasyonla, Gümüş Motor da ilk ciddi darbesini almış olur. 

VE FABRİKADAN DUMANLAR YÜKSELİR...

1960 yılı, Gümüş Motor için oldukça öneme sahiptir... Dönemin Maliye Bakanı Hasan Polatkan, fabrikanın açılışını yapar. Şirketin Umum Müdürü Necmettin Erbakan, 30 bin metrekarelik alana kurulu fabrikayı gezdirir. 12 bin metrekarelik kapalı saha içinde yer alan makine hali, dökümhaneler ve atölyeler ziyaret edilir. 250 çalışanıyla, 9 ve 15 PS’lik dizel motorların seri halde imal edildiği, 30 PS’lik iki silindirli motorların da imalatına başlandığı yerli bir motor fabrikası vardır artık.

Gümüş Motor fabrikasından bir fotoğraf.G

ümüş Motor fabrikasından bir fotoğraf.

GÜMÜŞ MOTOR ÇİFTÇİYE KAZANDIRIYOR

Fabrika en kısa zamanda halk tipi otomobillerle memleket sanayinde bir çığır açacaktır. Ülkenin büyük oranda geçimini tarımla sağladığı yıllardır. Barajlara bağlı sulamanın henüz başlamadığı, ihtiyacın derin kuyu pompaları ile karşılanmaya çalışıldığı bu dönemde, Gümüş Motor, Türk çiftçisinin yanında olur ve derin kuyu pompaları üreterek büyük bir ihtiyacı gidererek Devlet Su İşleri’nin verdiği siparişleri karşılar.

İTHALATÇILAR YERLİ ÜRETİME KARŞI

Fakat Gümüş Motor'un üstlendiği bu misyon ve elde ettiği başarılar, Türkiye'deki ithalatçıları rahatsız eder. Bir tarafta piyasada müşterilerin taleplerini alıp kotalara göre yurtdışından ithalat yaparak büyük karlar elde eden kolaycı mümessiller; diğer tarafta sayıları az da olsa zora talip olmuş, üretimi ve ülkenin kalkınmasını gaye edinmiş insanlar vardır. Mümessiller ülkenin ziraat memleketi olarak kalmasından ve ithalatın devam etmesinden yanadırlar. Çünkü onlar için asıl olan kolayca para kazandıkları bu tezgahın sürmesidir. Bunun için Gümüş Motor öldürülmelidir.

BİR PARANTEZ: FAİZSİZ BANKACILIĞIN TEMELİ ATILMIŞTI

Gümüş Motor'un bir diğer önemi de, o dönemde Türkiye ekonomisinde adeta cirit atanları rahatsız etmiştir. Zira, Gümüş Motor, 300'e varan ortaklarıyla faizli kredi alınmadan kurulmuştur. Ayrıca, faizsiz borç verecek bir yardım fonu da oluşturulmuştur. Bu da, Türkiye'de faizsiz bankacılığın ve havuz sisteminin temeli anlamına geliyordu. 

GÜMÜŞ MOTOR'U BİTİRME ÇABALARI

Gümüş Motor'un üretimleri başlar, yurt içinden büyük ilgi görür. Hatta ihracatı gündeme gelir. Ama Avrupa, her defasında bahaneler bularak lisans vermeye yanaşmaz. Bu arada, Türkiye içindeki ithalatçılar da, Gümüş Motor'u bitirmek için harekete geçmiştir. 30 bin liraya satılan motorların ücretini 10 bin liraya kadar düşürürler. Gümüş Motor her gün zarar etmeye başlar. Şirket içindeki çatlak da krize dönüşür. 

ARTIK İSMİ PANCAR MOTOR...

Aynı çevreler, Gümüş Motor'un kapatılacağı yalanını ortaya atar. Hisselerinin yaklaşık yüzde 61'ini Pancar Ekici Kooperatiflerine bırakan Gümüş Motor'un adı da Pancar Motor olarak değiştirilir. 

1965'te Alman Hatz firması ile lisans antlaşması yapılır. Benzinli ve hava soğutma sistemli motor üretimine geçilir. 

Necmettin Erbakan, milli sanayinin kurulması sürecinde önüne çıkan engelleri aşmaya çalışır. Öncelikle Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Sanayi Dairesi başkanlığına, aynı yılın sonunda bu teşkilatın umumi kâtipliğine, 1968 yılı Mayıs ayında da Türkiye Odalar Birliği İdare Heyeti üyeliğine seçilir.

Necmettin Erbakan Türkiye Odalar Birliği başkanıdır. O, Türkiye’nin iktisat ve sanayileşme politikasının yönetildiği üst makama ulaşarak, kotalarla engellenen milli sanayinin önündeki engelleri kaldırma yolundadır. Bu sefer dönemin başbakanı Süleyman Demirel çıkar karşısına ve onu bu görevinden almak ister. “Seninle siyaset meydanında hesaplaşacağız” diyerek siyasi mücadeleyi başlatır.

Ağır sanayi hamlesini hayata geçirmek isteyen Necmettin Erbakan, siyasete atılır. Pancar Motor ise yıllarca süren gerileme sürecinden sonra 2012'de kapanır.

"BIRAKIN OTOMOBİLİ, ŞEFTALİ ÜRETİN"

Gümüş Motor'un el değiştirmesinden, yapılan baskılardan hemen öncesine dönelim. Yıl 1961, yer Ankara... Birinci Otomotiv Sanayi Kongresi gerçekleştiriliyor.

İş adamları, bürokratlar, mühendisler ve gazetecilerin doldurduğu salonda, Türkiye‘nin kendi otomobilini üretmesinin inancı ile heyecanlanan mühendislerin yanı sıra, yerli otomobil fikrine karşı çıkanlar da vardır. O isimlerden birisi de Bernar Nahum'dur. 

Koç Otomotiv Grubu'nu temsilen toplantıya katılan Bernar Nahum'un yaptığı konuşma, halen hafızalarda. Yerli otomobilin karşısında duran Bernar Nahum, otomobile karşı şeftaliyi önerdiği konuşmasında şunları söylemişti: 

Bursa‘da şeftali üretmek otomotiv üretmekten hem daha kolay hem daha kazançlıdır.

Nahum'un sözlerinden sonra söz alan genç mühendis Erbakan, "Biz zaten otomobilimizi üretiyoruz ama siz engelliyorsunuz" der. Fakat ne yazık ki karşılık bulamaz. 

Aynı Bernar Nahum, Vehbi Koç'un güvenini kazanmış, yakınında olan bir isimdi. O yakın ilişkiyi Rahmi Koç şu sözlerle anlatmıştı:

"Koç‘un otomotiv sanayi işine girmesini, büyümesini ve kâr etmesini sağlayan Mösyö Bernar‘dır. Vehbi Bey‘in büyük itimadını kazanmış biriydi ve Vehbi Bey, o ne derse kabul ederdi. Bernar Nahum eldeki paranın daima otomotiv işine yatırılmasını istemiştir." (Capital Dergisi-2008)

DEVRİM'İN GENÇ MÜHENDİSİ: HAİN İLAN EDİLDİK

Türkiye'nin ilk yerli otomobil üretme projesi "Devrim"e genç yaşta katılan yüksek makine mühendisi Kemalettin Vardar, o dönemde bu projeye bazı kesimlerin karşı durduğunu anlatmıştı. 

Vardar, "Makine Mühendisleri odası, o projeye karşı durdu. Türkiye'de otomotiv üretimine karşı oldu. O kesim, otomotiv üretimine destek olmadı, hatta bir miktar da köstek oldu" demişti. Vardar'ın şu ifadeleri de dikkat çekiyordu: 

"Böyle bir üretime girmesi aslında bir mucizedir. Ama rezil olduk biz sonunda. Vatan hainleri olduk. Eğer o günkü günleri görseydiniz, o gün çektiklerimizi görseydiniz bizi daha iyi anlardınız."

ERBAKAN: GERÇEKLEŞTİRDİKLERİMİZİ HAYAL BİLE EDEMEZSİNİZ

Merhum Başbakan Necmettin Erbakan, "Türkiye'de motor üreteceğiz" sözlerine "hayalcilik" diyen Bülent Ecevit'e şu cevabı vermişti: 

Hayal çok kıymetli bir şey. Bir şey hayal edilmeden hiçbir şey yapılamaz. Türkiye'de uçak ve tank yapan fabrika kuracağız dedik. İşte bizim aramızdaki fark bu: Bizim gerçekleştirdiğimiz şeyleri siz hayal bile edememişsiniz. 

 

KAYNAK: HABER7

2.418 okunma

Yorum Yap

8 Şubat 2020 Cumartesi

AKRABALIK BAĞLARIMIZ

8 Şubat 2020 Cumartesi

PEYGAMBERİMİZİN ÖZELLİKLERİ

25 Ocak 2020 Cumartesi

BİRAZ DA MATEMATİK

18 Ocak 2020 Cumartesi

GEMİNİZİN ROTASI NEDİR

11 Ocak 2020 Cumartesi

YUVA KURMAK SERAPA HAYIRDIR

21 Aralık 2019 Cumartesi

YARATICISIZ VARLIK YOKTUR

14 Aralık 2019 Cumartesi

İNSAN HAK’KI TERCİH ETMELİ

7 Aralık 2019 Cumartesi

BİR MÜSLÜMAN ÜÇ BAĞI

30 Kasım 2019 Cumartesi

ÜMMET GÜÇLÜ BİR YAPIDIR

18 Kasım 2019 Pazartesi

BİZE EVLENDİRME YARAŞIR

16 Kasım 2019 Cumartesi

İNSANLAR TOPLUMU OLUŞTURUR

9 Kasım 2019 Cumartesi

EMANET İÇİN GÜÇLÜ TOPLUM

4 Kasım 2019 Pazartesi

BİR MÜSLÜMAN ÜÇ BAĞI

2 Kasım 2019 Cumartesi

İSLAMDA BAŞIN YETKİSİ

19 Ekim 2019 Cumartesi

İSTİKAMETTE OLMAK ŞARTTIR

12 Ekim 2019 Cumartesi

EVLENDİRME ALLAH’IN EMRİ

5 Ekim 2019 Cumartesi

DÜZEN ADİL DEĞİLSE

28 Eylül 2019 Cumartesi

BATI BATIYOR

21 Eylül 2019 Cumartesi

ÖRNEK SAADET ASRI

12 Eylül 2019 Perşembe

NEREDE KIZ OKULLARIMIZ

7 Eylül 2019 Cumartesi

FUHUŞ KÖLELİĞİ ŞEBEKESİ

31 Ağustos 2019 Cumartesi

ŞİDDETLİ BATI RÜZGÂRI

31 Ağustos 2019 Cumartesi

ŞİDDETLİ BATI RÜZGÂRI

24 Ağustos 2019 Cumartesi

FLÖRT YANGINI ön sözü

17 Ağustos 2019 Cumartesi

KIZLARIMIZI KORUYUN

17 Ağustos 2019 Cumartesi

KIZLARIMIZI HİMAYE EDİN

20 Temmuz 2019 Cumartesi

KIZLAR AV OLMAYIN

29 Haziran 2019 Cumartesi

BATAĞA NASIL DÜŞÜYORLAR

22 Haziran 2019 Cumartesi

EVLENMEK YARATILIŞTANDIR

15 Haziran 2019 Cumartesi

BU ÇIĞLIKLARI DA DUYUN

1 Haziran 2019 Cumartesi

HER ŞEY BİR SİSTEM ÜZERİNEDİR

28 Mayıs 2019 Salı

HER İMKÂN İMTİHANDIR!

25 Mayıs 2019 Cumartesi

NASIL EVLENDİRİYORUZ

11 Mayıs 2019 Cumartesi

İNANÇ VAR, HER ŞEY VAR

9 Mayıs 2019 Perşembe

RUHUN SECDE MAKAMI

3 Mayıs 2019 Cuma

ÇAĞIN ŞİFRELERİ

27 Nisan 2019 Cumartesi

MUTLULUK KENDİ ELİMİZDE

20 Nisan 2019 Cumartesi

İSTİKAMETİNİZ NEREYE

13 Nisan 2019 Cumartesi

BU FERYATLARI KİM DUYACAK

6 Nisan 2019 Cumartesi

İSTİKAMETTE OLMAK ŞATTIR

2 Mart 2019 Cumartesi

MÜSLÜMANIN HAKLARI

online ziyaretçi: 823
 
yukarı